De sloot: en mooie plaats voor het eDNA-onderzoek

Hoe eDNA-onderzoek dé oplossing voor het Archeon was

Hoe eDNA-onderzoek dé oplossing voor het Archeon was

Museumpark Archeon heeft de wens om de komende jaren te groeien met 200.000 bezoekers per jaar. Om deze groei aan te kunnen zijn een aantal aanpassingen aan het park noodzakelijk. Zo komt er meer parkeergelegenheid en moet de entree worden aangepast. BK bouw- & milieuadvies hielp het Archeon tijdens de voorbereidingen voor de werkzaamheden.

In de omgeving van het park leven namelijk veel beschermde diersoorten. Om erachter te komen of deze soorten leven in het gebied van de werkzaamheden voerde BK bouw- & milieuadvies ecologisch onderzoek (of flora en fauna onderzoek) uit. Voor dit onderzoek is een bijzondere techniek gebruikt: het eDNA-onderzoek.

Wat is eDNA-onderzoek en hoe werkt dit?

eDNA staat voor environmental DNA. Met eDNA is het mogelijk om diersoorten te detecteren zonder ze te vangen of zelfs waar te nemen. Dit kan dankzij extracellulair (buitencellige) DNA of celresten die diersoorten afstoten. Door monsters te nemen kan dit DNA worden herkend.

eDNA is in het water nooit langer zichtbaar dan een maand. Als eDNA in een watermonster wordt aangetroffen, betekent dit dus dat de betreffende soort nog in het water aanwezig is of recentelijk is geweest. Buiten het water is deze methode niet goed te gebruiken, omdat eDNA op het land niet lang zichtbaar is. In de ideale situatie wordt de eDNA-onderzoek ingezet op negen locaties: drie met een lage soortdichtheid, drie met een hoge dichtheid en drie waar het soort afwezig is. Zo kan de trefkans worden ingeschat, waardoor het diersoort op tijd kan worden opgemerkt.

De aanwezigheid van de steenuil werd onderzocht

De aanwezigheid van onder andere de steenuil…

De grote modderkruiper

… en van de grote modderkruiper is onderzocht

Gerben Kalkman

gerben.kalkman@bkingenieurs.nl

Gerben Kalkman

adviseur ecologie & stikstof

De voor- en nadelen aan eDNA-onderzoek

De voordelen van de eDNA-onderzoek ten opzichte van traditionele methoden is een verhoogde trefkans; veelal tussen de 75% en 98%. Ook is de onderzoektijd kleiner, waardoor de onderzoekskosten lager zijn. Daarnaast is de verstoring van het soort en de natuurlijke habitat erg klein en is de kans op verspreiding van ziekten veel lager.

Met de resultaten van het eDNA-onderzoek kan niet alle parameters worden bepaald. Zo is het bijvoorbeeld niet mogelijk om uitspraken te doen over de dichtheid van het soort, leeftijd, geslacht of de conditie. eDNA-onderzoek is dan ook niet in alle gevallen te gebruiken.

Een succesvol eDNA-onderzoek voor het Archeon

Voor het Archeon was eDNA-onderzoek een zeer goede onderzoeksmethode. Tijdens het onderzoek zijn watersamples genomen. De watermonsters zijn vervolgens geanalyseerd op de aanwezigheid van het DNA van de grote modderkruiper. En wat bleek? Het DNA is inderdaad gesignaleerd in één van de watergangen van het park. Zonder dit eDNA-onderzoek zou een intensief visonderzoek nodig zijn geweest. De inzet van het eDNA-onderzoek heeft de opdrachtgever veel tijd en geld bespaard.

Naast de grote modderkruiper kwamen andere zwaar beschermde soorten in het gebied voor. Extra onderzoek was nodig naar de aanwezigheid van platte schijfhoren, de rugstreeppad, de steenuil en de ringslang. Hiervoor is een sporenonderzoek uitgevoerd, zijn de watergangen onderzocht met schepnetten en loepen en is er microscopisch onderzoek uitgevoerd.

Meer weten over ecologisch onderzoek? Wij vertellen u er graag meer over!

Deel dit artikel met een collega

MAIL ICON

Deel dit artikel op LinkedIn

LINKEDIN ICON